همه آنچه درباره زردی نوزاد و خواب زیاد باید بدانید
زردی نوزاد و خواب زیاد یکی از رایجترین نگرانیهای والدین در چند روز اول زندگی او است. زردی در بسیاری از نوزادان رخ میدهد و اغلب بیضرر است، اما در برخی موارد بیماری جدیتر را نشان میدهد. از سوی دیگر، زردی میتواند باعث خوابآلودگی نوزاد شود، امابسیاری از والدین نمیدانند که آیا خوابآلودگی نوزادشان طبیعی است یا مربوط به زردی. در این مقاله، رابطه بین زردی نوزاد و خوابآلودگی بیشازحد را بررسی خواهیم کرد. هدف ما کمک به والدین برای آگاهی بیشتر، اقدام بهموقع در صورت لزوم و اطمینان از سلامت نوزادشان است.
| موضوع | توضیحات |
|---|---|
| چیستی زردی نوزاد | زردی ناشی از تجمع بیلیروبین در خون است که به دلیل ناتوانی کبد نوزاد در دفع کامل آن رخ میدهد. |
| علائم اصلی | زرد شدن پوست و چشمها، خوابآلودگی، کماشتهایی، رنگ زرد در سفیدی چشم، کف دست و پا |
| علل شایع | نارس بودن نوزاد، تغذیه ناکافی با شیر مادر، تفاوت گروه خونی با مادر، مشکلات ژنتیکی یا خونی |
| تشخیص | مشاهده زردی پوست و چشم، آزمایش سطح بیلیروبین، بررسی با دستگاه نوری یا خونگیری |
| درمانها | تغذیه مکرر، نوردرمانی (فتوتراپی)، تعویض خون، تزریق ایمونوگلوبولین در موارد خاص |
| زمان مراجعه به پزشک | در صورت ادامه زردی بیش از ۲ هفته، افزایش خوابآلودگی، تب، یا کاهش تغذیه |
| نکته پایانی | زردی نوزاد معمولاً بیخطر است اما باید تحت نظر پزشک درمان و کنترل شود. |
چیستی زردی نوزاد و خواب زیاد
نوزادان مبتلا به زردی، رنگ پوست و چشمهایشان زرد میشود. این اتفاق زمانی میافتد که بیلیروبین فراوانی در خون نوزاد دیده شود. بیلیروبین مادهای زردرنگ است که از تجزیه طبیعی گلبولهای قرمز خون حاصل میشود. کبد بیلیروبین را از خون خارج کرده و آن را به رودهها منتقل میکند تا بتواند از بدن خارج شود.
کبد نوزاد بهخوبی کبد بزرگسال بیلیروبین را دفع نمیکند. زردی زمانی اتفاق میافتد که بیلیروبین سریعتر از آنی تجمع پیدا کند که کبد بتواند آن را تجزیه و از بدن دفع کند. بیشتر انواع زردی خودبهخود از بین میروند، اما برخی دیگر برای کاهش سطح بیلیروبین به درمان نیاز دارند. همراهی زردی نوزاد و خواب زیاد از اتفاقاتی است که در تشخیص بیماری تاثیر دارند.
به نقل از clevelandclinic :
“تا ۶۰ درصد از نوزادان رسیده و تا ۸۰ درصد نوزادان نارس در طول هفته اول زندگی خود دچار زردی میشوند.”
علائم و نشانههای زردی نوزاد و خواب زیاد چیست؟
نوزاد مبتلا به زردی پوستی زرد رنگ دارد. این زردی از صورت شروع میشود، سپس سینه و شکم و سپس پاها را درگیر میکند. سفیدی چشم نوزاد نیز زرد رنگ به نظر میرسد. نوزادانی که سطح بیلیروبین بسیار بالایی دارند، معمولا خوابآلود، بهانهگیر و بیقرار هستند یا در تغذیه مشکل دارند.
البته که تشخیص زردی، بهخصوص در نوزادان با پوست تیره دشوار است. اگر مطمئن نیستید، به آرامی پوست بینی یا پیشانی نوزاد خود را فشار دهید. در صورت وجود زردی وقتی انگشت خود را بلند میکنید، پوست زرد به نظر میرسد. زردی در برخی جاهای دیگر بدن مانند موارد زیر واضحتر مشخص میشود:
- در سفیدی چشمها
- داخل دهان
- کف پا
- کف دستها
- صورت نوزاد تازه متولد شده با پوست سفید (سفیدی چشمها به دلیل زردی زرد به نظر میرسد.)
از نشانههای زردی میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
- نوزاد بیمار به نظر میرسد.
- خوب شیر نمیخورد. (نمیخواهد شیر بخورد یا مثل همیشه شیر نمیخورد.)
- مدفوع کمرنگ دارد. (باید زرد یا نارنجی باشد.)
- ادرار زرد تیره داشته باشد. (باید بیرنگ باشد.)
- خوابآلودتر از حد معمول است.
- پوست زردی دارد.
علت زردی نوزاد و خواب زیاد چیست؟
بسیاری از نوزادان سالم زردی فیزیولوژیکی (طبیعی) دارند. این اتفاق به این دلیل میافتد که نوزادان سلولهای خونی بیشتری نسبت به بزرگسالان دارند. این سلولهای خونی بهاندازه بزرگسالان عمر نمیکنند، بنابراین بیلیروبین بیشتری هنگام تجزیه آنها ساخته میشود. این نوع زردی ۲ تا ۴ روز پس از تولد نوزاد ظاهر میشود و تا ۲هفتگی نوزاد از بین میرود.
نوزادان به علل زیر میتوانند دچار زردی شوند:
۱- علت زردی نوزاد و خواب زیاد؛ زودتر از معمول بهدنیاآمدن
نوزادان نارس نسبت به نوزادان معمولی آمادگی کمتری برای دفع بیلیروبین دارند. آنها همچنین میتوانند با سطوح پایینتر بیلیروبین نسبت به نوزادانی که دیرتر به دنیا میآیند، به مشکل بخورند.
۲- علت زردی نوزاد و خواب زیاد؛ دریافت ناکافی شیر مادر
این مورد اغلب در چند هفته اول زندگی اتفاق میافتد، زیرا شیر مادر هنوز بهاندازه کافی نیست یا نوزاد در شیر خوردن مشکل دارد. اگر نوزادی این نوع زردی (بهنام زردی شیردهی) را دارد، باید بیشتر به او شیر بدهید؛ زیرا خطر زردی را کاهش میدهد.
۳- علت زردی نوزاد و خواب زیاد؛ شیر مادر
در برخی از نوزادان، شیر مادر مانع از دفع سریع بیلیروبین توسط کبد میشود. به این حالت زردی شیر مادر گفته میشود و پس از هفته اول زندگی اتفاق میافتد. در این نوع سطح بیلیروبین به آرامی طی ۳ تا ۱۲ هفته بهبود مییابد. متخصصان نمیدانند چرا این اتفاق در برخی از نوزادان میافتد، اما احتمالا بهدلیل پروتئینی است که اجازه نمیدهد بیلیروبین از بدن دفع شود یا به ژنتیک مرتبط است. در هر صورت، این شرایط موقتی خواهد بود.
۴- علت زردی نوزاد و خواب زیاد؛ گروه خونی متفاوت از مادر
اگر مادر و نوزاد گروههای خونی متفاوتی داشته باشند، بدن مادر آنتیبادیهایی تولید میکند که به گلبولهای قرمز خون نوزاد حمله میکنند. این اتفاق میتواند در موارد زیر رخ دهد:
- گروه خونی مادر O و گروه خونی نوزاد A یا B است. (به آن ناسازگاری ABO میگویند.)
- فاکتور Rh مادر (پروتئینی که روی گلبولهای قرمز خون یافت میشود) منفی و نوزاد Rh مثبت باشد.
- یک مشکل ژنتیکی دارد که گلبولهای قرمز خون را شکنندهتر میکند. گلبولهای قرمز خون در مشکلات سلامتی مانند اسفروسیتوز ارثی و کمبود G6PD راحتتر تجزیه میشوند.
- با تعداد بالای گلبولهای قرمز خون (پلی سیتمی) یا کبودی بزرگ روی سر (سفالوهماتوم) متولد میشود.
از علل دیگر میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
زردی شدید میتواند در صورت وجود موارد زیر در نوزاد شما رخ دهد:
- عفونت خون (سپسیس)
- کبودی ناشی از زایمان دشوار
- تعداد زیاد گلبولهای قرمز خون
- سطح اکسیژن پایین (هیپوکسی)
- بیماری کبدی مانند آترزی صفراوی
زردی نوزاد و خواب زیاد چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشکان میتوانند بر اساس زردی پوست و سفیدی چشمها تشخیص دهند که آیا نوزادی زردی دارد یا خیر. همه نوزادان قبل از ترک بیمارستان یا زایشگاه از نظر زردی بررسی میشوند. نوزادان مبتلا به زردی برای بررسی سطح بیلیروبین آزمایش خون انجام میدهند. گاهی اوقات، از دستگاه نوری که بیلیروبین را در پوست اندازهگیری میکند، استفاده میشود. اما در صورت بالابودن سطح بیلیروبین، آزمایش خون باید نتیجه را تایید کند.
سطح بالای بیلیروبین میتواند منجر به مشکلات جدی شود. بنابراین پزشکان نوزادان مبتلا به زردی را با دقت تحت نظر دارند.
همچنین ما در مقاله ای جداگانه علت خواب زیاد نوزاد یک ماهه , علت خواب زیاد نوزاد دو ماهه و علت خواب زیاد نوزاد سه ماهه را توضیح داده ایم.
زردی نوزاد و خواب زیاد چگونه درمان میشود؟
درمان زردی نوزاد و خواب زیاد به سه عامل، علت زردی، سطح بیلیروبین و سن نوزاد بستگی دارد. زردی خفیف پس از ۱ یا ۲ هفته از بین میرود، زیرا بدن نوزاد بیلیروبین اضافی را به خودی خود دفع میکند. برای نوزادانی که زردی ناشی از شیر مادر دارند، مادران باید بیشتر به نوزاد شیر بدهند. اگر نوزاد به اندازه کافی شیر مادر دریافت نمیکند، پزشک ممکن است شیر خشک را بهعنوان مکمل پیشنهاد کند.
برای موارد جدیتر زردی، درمان باید در اسرع وقت شروع شود و نوزادان ممکن است درمانهای زیر را دریافت کنند:
۱. درمان زردی نوزاد و خواب زیاد؛ دریافت مایعات
از دست دادن مایعات (کمآبی بدن) باعث افزایش سطح بیلیروبین میشود.
۲. درمان زردی نوزاد و خواب زیاد؛ فتوتراپی
نوزادان با لباس کم زیر نور دراز میکشند تا پوست آنها در معرض نور قرار گیرد. نور، بیلیروبین را به شکلی تغییر میدهد که بهراحتی از بدن خارج شود. همچنین ممکن است از پتوهای نوردرمانی استفاده شود.
۳. درمان زردی نوزاد و خواب زیاد؛ تعویض خون
این روش اورژانسی در صورتی انجام میشود که سطح بیلیروبین بسیار بالا رود. در این شرایط بیلیروبین با فتوتراپی پایین نمیآید. خون نوزاد با خون یک اهداکننده جایگزین میشود تا سطح بیلیروبین به سرعت کاهش یابد.
۴. درمان زردی نوزاد و خواب زیاد؛ دریافت ایمونوگلوبولین داخل وریدی
نوزادانی که ناسازگاری گروه خونی دارند، این دارو را از طریق IV (داخل ورید) دریافت میکنند. این روش آنتیبادیهایی را که به گلبولهای قرمز خون حمله میکنند، مسدود میکند و نیاز به تعویض خون را کاهش میدهد.
از زردی نوزاد و خواب زیاد چه چیزهای دیگری باید بدانم؟
اگر نوزاد شما زردی دارد که از بین نمیرود، با پزشک تماس بگیرید. نوزادانی که زردی آنها بیش از دو هفته طول میکشد، برای بررسی سایر مواردی که باعث زردی میشوند، به آزمایشهای بیشتری نیاز دارند. این موارد شامل عفونتها و مشکلات سیستم کبد یا صفرا، متابولیسم یا ژنها میشود. البته در صورت نیاز میتوانید از سایتهایی چون سلام آگاهی نیز برای کسب اطلاعات بیشتر کمک بگیرید.
خلاصهای از آنچه درباره زردی نوزاد و خواب زیاد گفتیم
خواب زیاد در نوزادان همیشه نگرانکننده نیست، اما در صورت همراهی با علائمی مانند زردشدن پوست و چشمها، بیحالی یا کاهش اشتها، نشانهای از زردی است. زردی نوزاد و خواب زیاد معمولا درمان دارد، اما تشخیص و اقدام زودهنگام، نقش بسیار مهمی در جلوگیری از عوارض آن ایفا میکند.
سوالات متداول
۱. آیا خواب زیاد نوزاد میتواند نشانهای از زردی باشد؟
بله، خواب زیاد یکی از علائم شایع زردی در نوزادان است. وقتی سطح بیلیروبین در خون افزایش مییابد، ممکن است نوزاد دچار خوابآلودگی شدید، بیحالی یا کاهش اشتها شود. در صورتی که خوابآلودگی با زرد شدن پوست یا چشمها همراه باشد، باید حتماً توسط پزشک بررسی شود.
۲. چطور میتوانم زردی را در نوزادم تشخیص بدهم؟
زردی معمولاً ابتدا در صورت ظاهر میشود و سپس به سینه، شکم، پاها و نهایتاً کف دست و پا گسترش مییابد. همچنین سفیدی چشمها نیز ممکن است زرد به نظر برسد. با فشردن آرام پوست پیشانی یا بینی نوزاد میتوان متوجه شد؛ اگر رنگ پوست پس از برداشتن انگشت زرد بود، احتمال زردی وجود دارد.
۳. درمان زردی نوزاد و خواب زیاد چگونه انجام میشود؟
بسته به شدت زردی، درمان میتواند از افزایش تغذیه (شیر مادر یا مکمل) تا فتوتراپی (نوردرمانی) و در موارد شدید، تعویض خون یا دریافت داروهای وریدی متفاوت باشد. نوزادان با زردی خفیف معمولاً بدون درمان خاص و تنها با گذر زمان بهبود مییابند، اما در موارد جدی باید فوراً اقدامات درمانی انجام شود.