علت خواب زیاد نوزاد چیست و آیا خطرناک است؟
اولینبار است پدر و مادر میشوید و از این که کودکتان مدام میخوابد با تعجب، دنبال علت خواب زیاد نوزادتان میگردید و با دلواپسی عاشقانه به صدای نفسهایش گوش میدهید؟ طبق مطالعهای در clevelandclinic «نوزادان در سال اول زندگی خود، روزانه بین ۱۱ تا ۱۷ ساعت میخوابند.» بخشی از علت خواب زیاد نوزاد به مسیر طبیعی رشد آنها برمیگردد. با این وجود، خواب بیش از حد در نوزادان آلارمی از مشکلات مانند زردی یا کمخونی است که نیاز به بررسی دارند. در این مقاله، به بررسی علت خواب زیاد نوزاد میپردازیم تا والدین با آرامش خیال از نوردیدهشان مراقبت کنند.
دلایل اصلی علت خواب زیاد نوزاد در هفتههای اول تولد
اگر دنبال علت خواب زیاد نوزاد تازه متولد شده میگردید، بیایید این پژوهش را بررسی کنیم. بر اساس مطالعهای که در مجله Newborn and Infant Nursing Reviews منتشر شده است، اندازه مغز نوزاد طی ۱۲ ماه اول زندگی تقریبا دو برابر میشود. آنها در حال کشف دنیایی کاملا جدید هستند و باید مهارتهایی مانند نشستن، خزیدن و صحبت کردن را یاد بگیرند.
در طول خواب، مغز نوزاد هورمونهای رشد ترشح میکند و خاطرهها و اتصالهای عصبی جدید را استحکام میبخشد. در هر ثانیهای که کودک شما خواب است، شبکههای عصبی او با سرعتی خارقالعاده در حال شکلگیری هستند. تمام اطلاعات محیط اطراف مانند واژهها، صداها، رنگها، چهرهها و ذخیرهسازی آنها در حافظه بلندمدت درست در همین لحظههای خواب اتفاق میافتد؛ جایی که مغز نوزاد همهی این محرکها را پردازش میکند و پایههای یادگیری، شناخت و رشد ذهنی آیندهاش را بنا میگذارد.
به نقل از huckleberrycare :
If it feels like your newborn is asleep the majority of the time, that’s because they are. Newborns spend about 70% of their time sleeping in the first 2 months of life. However, it’s typically for no more than 4 hours at a time . A newborn baby will also likely only be able to comfortably stay awake for around 30 – 90 minutes at a time. It may feel like you’re in a cycle of feeding, sleeping, and diaper changes with your little one — and that’s completely normal.
اگر احساس میکنید که نوزاد شما بیشتر اوقات خواب است، به این دلیل است که واقعاً خواب است. نوزادان حدود 70٪ از وقت خود را در 2 ماه اول زندگی میخوابند. با این حال، این خواب معمولاً بیش از 4 ساعت در هر بار نیست . یک نوزاد تازه متولد شده احتمالاً فقط میتواند حدود 30 تا 90 دقیقه در هر بار به راحتی بیدار بماند. ممکن است احساس کنید که در یک چرخه تغذیه، خواب و تعویض پوشک با کوچولوی خود هستید – و این کاملاً طبیعی است.
خواب نقش مهمی در تنظیم دمای بدن، ضربان قلب و تقویت سیستم ایمنی نوزاد ایفا میکند. با اینکه نوزادان زیاد میخوابند، این خواب معمولا بهصورت یکباره و طولانی نیست. بهویژه در ماههای ابتدایی، کودکان شیرین برای تغذیه، هر ۲ تا ۳ ساعت یکبار بیدار میشوند. قبل از جستجوی هر پاسخی برای علت خواب زیاد نوزاد تازه متولد شده، مدتزمان طبیعی را در جدول زیر ببینید:
| سن | مدتزمان خواب |
| بدو تولد تا ۲ماهگی | ۱۴ تا ۱۷ ساعت |
| ۲ تا ۴ماهگی | ۱۲ تا ۱۵ ساعت |
| ۴ تا ۶ماهگی | ۱۲ تا ۱۴ ساعت |
| ۶ تا ۹ماهگی | ۱۱ تا ۱۴ ساعت |
| ۹ تا ۱۲ماهگی | ۱۱ تا ۱۲ ساعت |
“در حالت طبیعی، نوزادان در روزهای ابتدایی تولد تا ۲۲ ساعت از شبانهروز را میخوابند. اما تا سن ۴ماهگی، میزان خواب آنها به حدود ۱۷ ساعت یا کمتر در شبانهروز کاهش پیدا میکند.”
چه زمانی موشکافانه علت خواب زیاد نوزاد را بررسی کنیم؟
بهتازگی والد شدهاید و دنبال چندساعت خواب راحت میگردید. در همین حال به شما میگویند: حالا که کودک خوشخوابی دارید شما هم با آرامش سر به بالش بگذارید. ازطرفی این خواب شیرین میچسبد، ازطرفدیگر اگر مدتزمان خواب فرزندتان طولانی شد، سراسیمه دنبال علت خواب زیاد نوزاد میگردید.
حق هم دارید؛ چراکه در حالت طبیعی نوزاد تازه متولدشده باید برای اعلام نیازش از خواب بیدار شود. اما چه زمانی دنبال علت خواب زیاد نوزاد تازه متولد شده بگردید؟ به نشانههای زیر خوب توجه کنید:
۱- تغذیه ناکافی و افزایش وزن ضعیف
بعضی نوزادان آنقدر غرق در خواب هستند که فرصت کافی برای شیرخوردن و رشد کردن پیدا نمیکنند. اگر نوزاد خوابآلود شما کمتر از ۸ تا ۱۲ بار در روز شیر میخورد، احتمالا خواب زیاد او جلوی تغذیه کافیاش را هم گرفته است. بنابراین وزن نمیگیرد و در روند رشدیاش خارج از نرم نمودار جلو میرود.
۲- تعداد پوشک خیس کم
ردپای میزان تغذیه کودک در پوشکهایش هم مشخص میشود. اگر پوشکهای خیس نوزادتان کمتر از حد انتظار است، در گوشتان زنگ خطری برای دریافت ناکافی شیر به صدا درمیآید. در روزهای اول زندگی، ادرار نوزاد کم است. این پروسه طبیعی دلواپسی هم ندارد اما این مقدار باید بهتدریج بیشتر شود. تا روز پنجم بعد از تولد، باید روزانه حداقل ۵ تا ۶ پوشک خیس ببینید. اگر کمتر از این تعداد است، احتمالا بدن کوچولوی شما به اندازه کافی تغذیه نمیشود.
“نوزادان تازهمتولد اغلب بهصورت «تغذیه خوشهای» شیر میخورند؛ یعنی در مدتزمان ۱ تا ۲ ساعت چندین بار شیر میخواهند یا برای مدت طولانیتری در یک نوبت تغذیه میکنند.”
۳- خواب وسط غذا
یکی از موقعیتهایی که باید دنبال علت خواب زیاد نوزاد بگردید آنجایی است که نوزاد در حین مکیدن سینه یا شیشه خیلی زود خوابش میبرد. در این حالت، نوزاد آنطور که باید، شیر نمیخورد و کالری کافی برای رشد و وزنگیری مناسب دریافت نمیکند.
۴- بیدارشدن سخت نوزاد
علت خواب زیاد نوزاد وقتی مهم میشود که با هر ترفندی که دست میگیرید باز هم نوردیدهتان بهسختی از خواب نازش بیدار میشود. شاید بیماری خاصی در این ماجرا دست دارد پس مراجعه به مشاور کودک را در اولویت بگذارید.
۵- تغییر در رنگ پوست یا زردی چشمها
رنگپریدگی، کبودی لبها یا زرد شدن سفیدی چشمها (بهخصوص در هفته اول تولد)، هشداری برای زردی نوزاد است که با خوابآلودگی غیرعادی همراه میشود.
علت خواب زیاد نوزاد سالم چیست؟
گاهی نوزاد دلبندتان چنان در آغوش خواب فرو میرود، انگار ستارهای کوچک است که در آسمان آرام شب، بیصدا میدرخشد. شما با نگرانی، به نفسهای منظمش گوش میدهید و از خودتان میپرسید: «نکند چیزی درست نیست؟» در بیشتر موارد، علت خواب زیاد نوزاد پاسخی طبیعی به دگرگونیهای کوچک و بزرگ بدنش است.
مثل دانهای که در دل خاک، پنهانی رشد میکند، احتمالا نوزاد شما هم در میانهی جهش رشدی بزرگ است. شاید فقط نسیم خفیف سرماخوردگی یا اثرهای واکسن اخیر، او را به دنیای خواب کشانده. حتی زردی معمول روزهای اول تولد میتواند باعث شود کوچولوی شما بیشتر بخوابد. اگر این خواب طولانی با نشانههایی مثل بیحالی، بیمیلی به شیر یا رنگ غیرطبیعی پوست و چشمها همراه بود، حتما با پزشک مشورت کنید تا خیالتان آسوده شود و کودکتان با سلامت کامل به خوابهای شیرینش برگردد.
در این شرایط برای بیدار کردن نوزاد، پتو را بردارید و لباسهایش را کم کنید تا با نوازش هوای خنک هوشیار شود. برای تعویض پوشک با دستمال مرطوب یا آب بدنش را تمیز کنید. جای نوزاد را تغییر دهید، بهتر است او را روی سطح سفتتر یا در نور کم بگذارید. به آرامی به صورتش فوت کنید. دست، پا، کمر، بازو و شانهاش را ماساژ دهید تا خوابآلودگیاش برطرف شود.
دلیل خواب زیاد نوزاد یا نشانهای پنهان از اختلال تنفسی؟
اگر متوجه شدهاید که نوزاد شما علاوهبر خواب زیاد، یکی از علائم زیر را دارد، بدون تعلل با پزشک تماس بگیرید یا به نزدیکترین مرکز اورژانس مراجعه کنید:
- تغییر در الگوی تنفس: انگار نوزادتان مثل دوندهای که تازه از خط پایان رد شده، لهله میزند یا هنگام نفس کشیدن صدای خسخس، شبیه سوت کشیدن از سینهاش میشنوید. اینها نشانههایی هستند که نوزاد برای نفس کشیدن بیشتر از حد معمول تلاش میکند.
- تنفس صدادار و بلند: اگر صدای نفسهای نوزادتان آنقدر بلند و واضح است که بدون نزدیک شدن به او میتوانید بشنوید، مثل صدای بادکنکی که به آرامی خالی میشود یا هیسهیس بلند، این غیرطبیعی است.
- گشاد شدن پرههای بینی: به پرههای بینی نوزادتان دقت کنید. اگر با هر بار نفس کشیدن، پرههای بینی او به وضوح بازوبسته میشوند، درست مثل بالهای پرندهای که برای پرواز آماده میشود، این نشانه تلاش برای جذب هوای بیشتر است.
- فرو رفتگی قفسه سینه: وقتی نوزاد نفس میکشد، به قفسه سینه و ناحیه گردنش نگاه کنید. اگر دیدید پوست بین دندهها یا زیر گردنش به داخل فرو میرود، انگار که گودالی کوچک ایجاد میشود، این نشاندهنده سختی در تنفس است.
یکی دیگر از عوارض صدای جاروبرقی برای نوزاد، ایجاد اختلال در خواب است. خواب نوزادان نقش کلیدی در رشد جسمی و ذهنی آنها ایفا میکند؛ اما صدای جاروبرقی میتواند چرخه خواب نوزاد را مختل کند. صدای مداوم یا ناگهانی ممکن است باعث بیدار شدنهای مکرر یا ناتوانی در ورود به مراحل عمیق خواب شود. این مسئله میتواند بر کیفیت خواب تأثیر گذاشته و در بلندمدت منجر به کاهش تواناییهای یادگیری و تمرکز شود.
چگونه خواب نوزاد را تنظیم کنیم؟
تا اینجا پلهبهپله علت خواب زیاد نوزاد را پیدا کردیم. اگر خواب طولانی کودک ریشه در فرایند طبیعی رشد دارد، با اقداماتی ساده میتوانید چشمهای ناز فرزندتان را بیدار و هوشیار ببینید. قبل از هر چیز الگوی خواب نوردیدهتان را چک کنید و با برنامهای منحصربهدلبندتان جلو بروید.
- کافئین کمتر، آرامش بیشتر: در کنار جستجوی علت خواب زیاد نوزاد، خودتان و اطرافیان کمتر کافئین مصرف کنید تا انرژی منفی و بیخوابی به نوزاد منتقل نشود.
- حمام گرم، لالایی آب: خودتان وقتی بعد از روز طولانی، وارد وان آب گرم میشوید، چه حسی دارید؟ نوزادها هم همینطور هستند! حمام آب گرم و ملایم، درست مثل لالایی آرامشبخش از جنس آب، تمام خستگی روز را از تنشان بیرون میکند.
- پردههای تاریک، شبی همیشگی: برای اتاق نوزاد، پردههای ضخیم و تیره انتخاب کنید. این پردهها مثل سپری محکم در برابر نور مزاحم عمل میکنند.
- لباسهای نخی، آغوشی از لطافت: پوست نوزاد مثل گلبرگی لطیف، حساس و ظریف است. لباسهایی از جنس نخ و الیاف طبیعی تنشان کنید. این لباسها اجازه میدهند پوست نفس بکشد، از عرقسوز شدن جلوگیری میکنند.
- موسیقی ملایم، زنگوله فرشتهها: موسیقی آرام و بیکلام مخصوص کودکان را امتحان کنید.
کلام آخر
نفس عمیق بکشید! حالا دیگر میدانید علت خواب زیاد نوزاد تا حد زیادی به رشد طبیعیاش برمیگردد. مثل گلی کوچک که برای شکفتن نیاز به استراحت دارد، دلبند شما هم با خوابیدن بیشتر، در حال تکامل است. هرچه بزرگتر میشود، الگوی خوابش با زندگی شما هماهنگتر خواهد شد.
سوالات متداول
۱. آیا خواب زیاد نوزاد طبیعی است یا نشانهای از بیماری؟
در بیشتر موارد، خواب زیاد نوزاد کاملاً طبیعی و بخشی از روند رشد جسمی و ذهنی اوست. نوزادان به دلیل رشد مغز، تقویت سیستم ایمنی، و پردازش اطلاعات محیط، نیاز به خواب زیاد دارند. اما اگر خواب طولانی با نشانههایی مانند بیمیلی به شیر، بیدار نشدن هنگام تغذیه، رنگ پریدگی پوست یا زردی چشمها همراه باشد، باید با پزشک مشورت کرد.
۲. چه زمانی خواب زیاد نوزاد نگرانکننده است؟
وقتی نوزاد به سختی بیدار میشود، کمتر از ۸ بار در روز شیر میخورد، پوشکهای خیس کمی دارد، یا هنگام شیر خوردن زود خوابش میبرد، ممکن است خواب زیاد او مانع تغذیه کافی شود. در این شرایط، باید علت خواب زیاد نوزاد را جدی گرفت و با پزشک مشورت کرد، بهویژه اگر رنگ پوست یا چشمها هم غیرطبیعی باشد.
۳. چگونه میتوان نوزاد خوابآلود را بیدار و هوشیار کرد؟
برای بیدار کردن نوزاد خوابآلود، میتوانید پتو را بردارید، لباسهایش را کم کنید یا بدنش را با دستمال مرطوب تمیز کنید. تغییر وضعیت بدن، ماساژ دادن دست و پا و صورت یا فوت کردن آرام روی گونهها نیز کمککننده است. محیطی با نور کم و دمای مناسب هم به تنظیم خواب و بیداری نوزاد کمک میکند.